Boşanma, yalnızca evliliğin sona ermesi değildir.
Aynı dosyada velayet, nafaka, mal rejiminin tasfiyesi ve tazminat da karara bağlanır. Dava dilekçesinde ileri sürülmeyen bir talep ya da dosyaya sunulmayan bir delil, yıllar sürecek sonuçlar doğurabilir.
Adil Hukuk Bürosu, Bursa Aile Mahkemeleri'nde görülen anlaşmalı ve çekişmeli boşanma dosyalarını takip eder; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve koruma tedbiri başvurularını aynı dosya bütünlüğü içinde yürütür.
Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m.166/3).
Protokolde en sık yapılan hata, mal paylaşımını "sonra hallederiz" diyerek dışarıda bırakmaktır. Boşanma kesinleştikten sonra mal rejimi için ayrı bir dava açmak gerekir ve bu dava yıllar sürebilir.
Taraflar boşanma ya da sonuçları konusunda anlaşamıyorsa dava çekişmeli yürür. Türk Medeni Kanunu'nda özel ve genel boşanma sebepleri düzenlenmiştir:
| Sebep | Madde | Kısaca |
|---|---|---|
| Zina | TMK m.161 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl içinde dava |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK m.162 | Aynı süreler uygulanır |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | TMK m.163 | Birlikte yaşam beklenemez hâle gelmişse |
| Terk | TMK m.164 | En az 6 ay süren ve ihtara rağmen dönülmeyen ayrılık |
| Akıl hastalığı | TMK m.165 | Resmî sağlık kurulu raporuyla iyileşemez olduğu belirlenirse |
| Evlilik birliğinin sarsılması | TMK m.166 | Uygulamada en sık dayanılan genel sebep |
Kusur, yalnızca boşanma kararını değil; tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerini de doğrudan etkiler. Bu nedenle tanık listesi, mesaj kayıtları ve varsa sağlık raporları gibi deliller dilekçeler aşamasında eksiksiz sunulmalıdır.
Aile içi şiddet iddiası bulunan dosyalarda süreç ceza boyutuyla birlikte yürür; 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri ile şikâyet ve soruşturma aşaması aynı anda takip edilmelidir. Bu konuda Bursa ceza avukatı olarak yürüttüğümüz çalışmalar da aynı büro bünyesindedir.
Velayette ölçüt, ebeveynin talebi değil çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşı, alıştığı çevre, ebeveynlerin bakım imkânı ve çocukla kurdukları ilişki üzerinden değerlendirme yapar. İdrak çağındaki çocuğun görüşü, uzman raporu alınarak dinlenir.
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur (TMK m.182). Koşullar değişirse velayetin değiştirilmesi için sonradan dava açılabilir; velayet, boşanma kararıyla sonsuza dek sabitlenmiş sayılmaz.
Nafaka miktarı, tarafların gelir ve giderleri ile çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir; koşullar değiştiğinde artırım veya azaltım davası açılabilir.
1 Ocak 2002'den sonra kurulan evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Kural olarak evlilik içinde edinilen mal varlığı üzerinde eşlerin yarı yarıya katılma alacağı doğar. Miras ve bağış yoluyla edinilenler ile kişisel eşyalar kişisel mal sayılır.
Tasfiye talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir; ancak mahkeme çoğu zaman bu talebi ayırarak boşanma kesinleştikten sonra karara bağlar. Ziynet eşyası (altın) alacağı ise ayrı bir talep olup ispat yükü dikkat ister: düğün görüntüleri, fotoğraf ve tanık beyanı bu dosyalarda belirleyici olur.
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Bu süre gözden kaçtığında hak kaybı kalıcıdır.
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat talep edebilir (TMK m.174).
Her iki talep de kusur dengesine bağlıdır; bu yüzden çekişmeli dosyalarda kusurun ispatı, talebin miktarından daha belirleyicidir.
Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; Bursa merkez ilçelerindeki dosyalar Osmangazi'deki Bursa Adalet Sarayı'nda görülür.
Süre bakımından gerçekçi bir çerçeve: anlaşmalı dosyalar çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır, çekişmeli dosyalar tanık ve bilirkişi sayısına göre daha uzun sürer. Kesin bir süre taahhüt edilemez; süreyi mahkemenin iş yükü ve duruşma aralıkları belirler.
Vekâlet ücreti dosyanın kapsamına göre ilk görüşmede belirlenir ve yazılı avukatlık sözleşmesine bağlanır; Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında olamaz. Harç ve yargılama giderleri ücretten ayrıdır.
Bursa boşanma avukatı ile çalışmaya başlamadan önce bilinmesi gereken ilk konu yetkidir: dava, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır (TMK m.168). Bursa'da ikamet eden eşler bakımından bu, merkez ilçelerde Bursa Aile Mahkemeleri demektir.
Merkez ilçeler (Osmangazi, Nilüfer, Yıldırım) için dosyalar Osmangazi'deki Bursa Adalet Sarayı'nda görülür. İnegöl, Gemlik, Mudanya, Orhangazi, İznik, Karacabey ve Mustafakemalpaşa gibi ilçelerde ise aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan mahkemeler dosyaya bakar.
Şiddet ya da tehdit söz konusuysa, boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri istenebilir. Başvuru kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına, mülki amire ya da doğrudan aile mahkemesine yapılabilir; Bursa'da Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi de bu süreçte görev alır.
İlgili sayfalar
Dosyanızın durumunu, olası talepleri ve süreleri ilk görüşmede açıkça değerlendiriyoruz.
Boşanma dosyalarında büromuza en çok yöneltilen sorular.
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya açılan davanın diğer eşçe kabul edilmesi ve hâkimin protokolü uygun bulması gerekir (TMK m.166/3). Hâkim tarafları bizzat dinler.
Anlaşmalı dosyalar çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli dosyalarda süre; tanık sayısına, bilirkişi incelemesine ve mahkemenin duruşma aralıklarına göre değişir. Kesin bir süre taahhüt edilemez.
Hayır. Ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Yaş, alışılmış çevre, bakım imkânı ve ebeveyn-çocuk ilişkisi birlikte değerlendirilir; idrak çağındaki çocuğun görüşü uzman raporuyla alınır.
Kanun süresiz olarak bağlanabileceğini öngörür (TMK m.175). Ancak nafaka alanın yeniden evlenmesi, çalışmaya başlaması gibi koşullarda kaldırılması ya da azaltılması istenebilir.
Talep boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir; ancak mahkeme çoğu zaman bu talebi ayırır ve boşanma kesinleştikten sonra karara bağlar. Boşanmadan doğan dava hakları bir yıllık zamanaşımına tabidir (TMK m.178).
Eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır (TMK m.168). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; Bursa merkez dosyaları Osmangazi'deki adliyede görülür.
Dava düşmez. Usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra yargılama yokluğunda sürdürülür; deliller değerlendirilerek karar verilir. Bu durumda delillerin eksiksiz sunulması daha da önemlidir.
