Miras uyuşmazlıklarında en büyük risk, sürelerin sessizce işlemesidir.
Mirasın reddi için üç ay, tenkis davası için bir yıl gibi süreler, çoğu zaman mirasçılar durumu fark etmeden dolar. Süre geçtikten sonra en haklı talep bile dinlenmez hâle gelir.
Büromuz; mirasçılık belgesi, mirasın reddi, muris muvazaası, tenkis, vasiyetnamenin iptali ve terekenin paylaşımı dosyalarını takip eder. Miras uyuşmazlıkları çoğu zaman taşınmazlarla iç içe olduğundan, dosyalar gayrimenkul hukuku tarafıyla birlikte yürütülür.
Halk arasında veraset ilamı denen belge, mirasçıları ve paylarını gösterir. Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir; mirasçılar arasında yabancılık unsuru veya çekişme varsa mahkeme yolu gerekir. Belge alınmadan tapu devri, banka hesaplarının çözümü ve tereke işlemleri yapılamaz.
Yasal mirasçılık zümre sistemine göre belirlenir: önce altsoy, yoksa ana-baba ve onların altsoyu, yoksa büyük ana-baba zümresi mirasçı olur. Sağ kalan eş, hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna göre değişen oranda pay alır.
Saklı pay, mirasbırakanın tasarrufla ortadan kaldıramayacağı asgari paydır (TMK m.506):
| Mirasçı | Saklı pay |
|---|---|
| Altsoy | Yasal miras payının yarısı |
| Ana ve baba | Yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş | Altsoy veya ana-baba ile birlikte mirasçı ise yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü |
Miras, borçlarıyla birlikte geçer. Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa miras reddedilebilir. Ret süresi üç aydır; yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, vasiyetname ile atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten işlemeye başlar (TMK m.606).
Mirasçı, terekeye ait işlemleri yapar ya da mallara sahip çıkarsa ret hakkını kaybeder. Ölümden sonra tereke mallarıyla ilgili hiçbir işlem yapmadan önce hukuki değerlendirme yaptırmak bu yüzden önemlidir.
Süre kaçırılmışsa, terekenin borca batık olduğunun tespiti davası hâlâ mümkün olabilir; bu, dosyanın somut durumuna bağlıdır.
Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını görünürde satış gösterip gerçekte bağışlaması hâlidir. Bu durumda görünürdeki satış sözleşmesi muvazaa nedeniyle, gizli bağış ise şekil eksikliği nedeniyle geçersiz sayılır ve tapu iptali ile tescil istenir.
İspatta belirleyici olan ölçütler: satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark, mirasbırakanın satışa ekonomik ihtiyacının bulunup bulunmadığı, taraflar arasındaki ilişki ve devrin yapıldığı tarihteki aile içi durum. Banka kayıtları, tanık beyanları ve emsal değer araştırması dosyanın omurgasını oluşturur.
Saklı payı zedelenen mirasçı, mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmalarının indirilmesini isteyebilir. Dava hakkı, saklı pay mirasçılarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK m.571).
Vasiyetname resmî, el yazılı veya sözlü biçimde yapılabilir. El yazılı vasiyetnamenin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih konulmuş ve imzalanmış olması gerekir. Şekil koşullarına uyulmaması, ehliyetsizlik, yanılma, aldatma veya korkutma hâlinde iptali istenebilir.
İptal davası, davacının tasarrufu ve iptal sebebini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılır (TMK m.559).
Mirasçılar terekeyi anlaşarak paylaşabilir; anlaşma sağlanamazsa mirasın paylaştırılması (taksim) davası açılır. Taşınmazlar bakımından ortaklığın giderilmesi yoluna da başvurulabilir. Tereke borçları, paylaşımdan önce karşılanır; mirasçılar bu borçlardan müteselsilen sorumludur.
Bursa miras avukatı olarak yürüttüğümüz dosyaların önemli bölümü, mirasbırakanın tarımsal niteliğe sahip taşınmazlarından kaynaklanır. Karacabey, Mustafakemalpaşa, Yenişehir ve İznik çevresindeki tarım arazilerinde, arazinin bölünmesini sınırlayan mevzuat nedeniyle paylaşım çoğu zaman aynen taksimle değil; arazinin bir mirasçıya özgülenmesi ya da satış yoluyla yapılır.
Merkez ilçelerde ise dosyalar genellikle mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlere dayanır. Konutun çocuklardan birine satış gösterilerek devredilmesi, muris muvazaası iddiasıyla tapu iptali ve tescil davasının en yaygın konusudur; bu dosyalar gayrimenkul hukuku tarafıyla birlikte yürütülür.
Mirasçılık belgesi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır. Mirasın reddi beyanı ise mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır; Bursa'da vefat eden bir yakının dosyası için bu, merkez ilçelerde Bursa Adalet Sarayı'ndaki sulh hukuk mahkemeleridir.
İlgili sayfalar
Ret için üç ay, tenkis için bir yıl. Durumunuzu geciktirmeden değerlendirelim.
Miras dosyalarında sık sorulanlar.
Ret süresi üç aydır; yasal mirasçılar için ölümü öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.606). Terekeye ait işlem yapan ya da mallara sahip çıkan mirasçı ret hakkını kaybeder.
Devir görünürde satış, gerçekte bağış ise muris muvazaasına dayanarak tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Satış bedeli ile gerçek değer farkı, mirasbırakanın satışa ihtiyacı olup olmadığı ve tanık beyanları belirleyicidir.
Altsoy için yasal miras payının yarısı, ana-baba için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba ile birlikte mirasçı olması hâlinde yasal payının tamamıdır (TMK m.506).
Evet. Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).
Tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih konulmuş ve imzalanmış olması hâlinde geçerlidir. Bu koşullardan biri eksikse iptali istenebilir.
Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Mirasçılar arasında çekişme veya yabancılık unsuru varsa mahkeme yoluna başvurulması gerekir.
