Darp Edildim Ne Yapmalıyım? Kasten Yaralama Mağdurunun Hakları

Darp edildim ne yapmalıyım sorusunun cevabı tek bir cümleye sığmaz, ancak ilk adımı çok nettir: aynı gün rapor. Çünkü hukuk süreci ne kadar uzun sürerse sürsün, sonucu belirleyen şey o ilk gün kayda geçen bulgulardır. Bu rehber raporun alınmasından şikayete, uzlaştırmadan tazminata kadar mağdurun tüm haklarını sırayla anlatır.

İlk Yirmi Dört Saat: Yapılacaklar

Darp edildim ne yapmalıyım sorusunun ilk ve en önemli cevabı bu bölümdedir. Darp dosyalarında sonucu belirleyen şey, olaydan sonraki ilk gün yapılanlardır.

1. Aynı gün hastaneye gidinAdli muayene olun ve rapor alın. Ekimoz, sıyrık ve ödem gibi bulgular günler içinde silinir.
2. Fotoğraf çekinYaraların fotoğrafını tarih bilgisi görünecek şekilde çekin. Birkaç gün sonra tekrar çekin.
3. Şikayette bulununKarakola veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurun. Beyanınızın tutanağa eksiksiz geçmesine dikkat edin.
4. Kamera kayıtlarını talep edinOlay yeri ve çevresindeki kameraların kayıtlarının istenmesini dilekçeyle talep edin. Kayıtlar kısa sürede silinir.
5. Tanıkları bildirinOlaya tanık olan kişilerin ad ve iletişim bilgilerini dosyaya verin.
6. Mesajları saklayınOlay öncesi ve sonrasındaki yazışmalar tahrik ve kast değerlendirmesinde kullanılır. Yöntem için delil olarak ekran görüntüsü yazımıza bakabilirsiniz.
7. Tedaviyi aksatmayınKontrol muayeneleri ve raporlar, zararın kapsamını ortaya koyan belgelerdir.

Adli Rapor: Ön Rapor ve Kesin Rapor

Halk dilinde darp raporu denilen belgenin mevzuattaki karşılığı adli rapordur. İki aşaması vardır.

• Ön rapor: Acil serviste düzenlenir. Olay anındaki bulguları kayda geçirir ve süreci başlatır.
• Kesin rapor: Tedavi ve iyileşme sonrasında düzenlenir. Yaralanmanın hukuki niteliğini belirler.
• Kim düzenler: Kamu ve özel hastaneler ile Adli Tıp Kurumu Şube Müdürlükleri.
• Hukuki nitelik: Yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmadığı bu raporla saptanır. Ağır netice doğup doğmadığı da burada belirlenir.
• Ölçüt kaynağı: Adli Tıp Kurumu’nun yaralama suçlarına ilişkin kılavuzu değerlendirme ölçütlerini standartlaştırır.
• Bulgu yoksa: Erken dönemde cilt lezyonu görülmemesi olağandır. Yalnızca ağrı ve hassasiyet varsa dahi kılavuz standart bir ifade önerir.
• Serbest delil: Adli rapor, dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Tek başına yetersiz sayılacağına ilişkin bir kural yoktur.

Darp Raporunun Geçerlilik Süresi Var mı?

Bu soru en çok arananlardan biri ve çoğu kez eksik cevaplanıyor. Doğru cevap üç katmanlıdır.

• Belgenin süresi yoktur. Adli rapor tarihli bir sağlık belgesidir, dosyada süresiz geçerlidir. İki hafta sonra geçersiz olur gibi bir kural bulunmaz.
• Muayenenin süresi vardır. Yumuşak doku bulguları günler içinde silinir. Bulgu kalmazsa o olay için rapor düzenlenemez.
• Bazı tespitler için asgari bekleme gerekir. Yüzde sabit iz en az altı ay, konuşmada sürekli zorluk en az on sekiz ay sonra değerlendirilir.
• Kemik ve organ değerlendirmesi iyileşme tamamlandıktan sonra yapılır.
• Erken alınan rapor yetersiz olabilir. Yargıtay, sabit iz değerlendirmesinin olaydan iki ay sonra yapılmasını yetersiz bulmuştur.
• Gerçek süre sınırı haklarda vardır. Şikayete bağlı hâlde altı ay, resen takip edilen hâllerde dava zamanaşımı, tazminat için iki yıl ve on yıl.
• Kısa formül: Raporun son kullanma tarihi yoktur, ancak muayenenin vardır.

Rapora İtiraz ve Adli Tıp Zinciri

Darp edildim ne yapmalıyım diye soran kişilerin çoğu, rapor alındıktan sonra sürecin bittiğini düşünür. Raporunuz eksik veya hatalıysa süreç kapanmaz. Rakip içeriklerde bulunmayan bu başlık mağdur için en değerlidir.

• Birinci basamak: Hastane adli rapor veya sağlık kurulu raporu.
• İkinci basamak: Adli Tıp Kurumu Şube Müdürlüğü.
• Üçüncü basamak: Adli Tıp İhtisas Kurulu veya İhtisas Dairesi.
• Son basamak: Üst Kurul. Tartışmalı raporlarda nihai değerlendirmeyi yapar.
• İtiraz yolu: Savcılığa veya mahkemeye dilekçe verilerek yeniden muayene ve Adli Tıp Kurumu’na gönderilme talep edilir.
• Hâkimin takdiri: Hâkim rapora bağlı değildir, raporu diğer delillerle serbestçe değerlendirir.
• Yargıtay uygulaması: Çelişkili veya eksik raporlarda Adli Tıp Kurumu’na gidilmemesi bozma nedenidir. Aynı kurumdan gelen iki raporun çelişmesi hâlinde dosya İhtisas Dairesi’ne gönderilmelidir.

Şikayet Süresi ve Vazgeçme Tuzağı

Süre hesabında yapılan tek bir hata dosyayı kapatır.

• Süre altı aydır. Bu süre yalnızca şikayete bağlı olan hafif yaralama için geçerlidir.
• Başlangıç: Şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği gün. Rapor tarihi başlangıç değildir.
• Üst sınır: Altı aylık süre dava zamanaşımı süresini geçemez.
• Birden fazla hak sahibi: Biri süreyi kaçırırsa diğerlerinin hakkı düşmez.
• Vazgeçme: Kovuşturma yapılabilen suçlarda şikayetten vazgeçme davayı düşürür.
• Kritik tuzak: Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanırsa, artık hukuk mahkemesinde de dava açılamaz. Karakolda imzalanan matbu metinlerde bu ifade yer alabilir.
• Öneri: Vazgeçme beyanı verilecekse metin okunmalı ve şahsi haklara ilişkin ifade varsa çıkartılması istenmelidir.
• İştirak hâlinde: Sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar.

Ceza, Şikayet ve Uzlaştırma Rejimi

Aşağıdaki tablo kasten yaralamanın tüm rejimini tek yerde toplar. Dayanak Türk Ceza Kanunu‘dur.

Ağır Netice Doğuran Yaralama

Yaralanmanın sonucu ağırsa ceza kat kat artar. Değerlendirme ölçütleri kılavuzda belirlenmiştir.

• Bir kat artırılan hâller şunlardır. Duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması. Konuşmada sürekli zorluk. Yüzde sabit iz. Yaşamı tehlikeye sokan bir durum. Gebe kadında çocuğun vaktinden önce doğması.
• İki kat artırılan hâller şunlardır. İyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık veya bitkisel hayat. Duyu ya da organ işlevinin yitirilmesi. Konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybolması. Yüzün sürekli değişikliği. Gebe kadında çocuğun düşmesi.
• Organ işlevi ölçütü: Genel kural olarak yüzde on ile elli arası sürekli zayıflama, yüzde elli üzeri işlev yitirilmesi sayılır.
• Çift organlar: Birinin kaybı, diğeri çalışıyor olsa bile işlev yitirilmesi sayılır. Protez, işleve göre değil anatomik kayba göre değerlendirilir.
• Kemik kırığı: Hayat fonksiyonlarındaki etkisi bir ile altı arasında derecelendirilir. Aynı kemikte çok kırık varsa en ağır olan esas alınır.
• Yüzde sabit iz: Konuşma mesafesinden, iyi ışıkta ve ilk bakışta belirgin fark edilebiliyorsa sabit izdir. Yaralanma nedeniyle yapılan ameliyatın izleri de sayılır. İmplant ve protezler kural olarak sayılmaz.
• Yüzün sürekli değişikliği daha ağır bir kategoridir. Tanınmada tereddüt yaratan ağır yanık ve benzeri hâlleri kapsar.
• Zamanlama: Bu tespitler için kılavuzda öngörülen asgari bekleme sürelerine uyulması gerekir.

Uzlaştırma ve Tazminat Hakkı

Bu başlık 2023 ve 2024’te köklü biçimde değişti. Çoğu kaynak hâlâ eski bilgiyi yazıyor.

• Kapsam: Kasten yaralamanın temel hâli ve hafif hâli uzlaştırmaya tabidir. İhmali davranışla yaralama da kapsamdadır.
• Kapsam dışı: Üstsoy, eş, silah ve benzeri nitelikli hâller ile ağır netice doğuran yaralama uzlaştırmaya tabi değildir.
• Cevap süresi: Uzlaşma teklifine cevap süresi yedi gündür. Süresinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
• Eski kural: Uzlaşmanın sağlanması hâlinde soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamazdı. Bu mutlak yasaktı.
• Anayasa Mahkemesi kararı: Mahkeme 26 Temmuz 2023 tarihli kararıyla bu hükmü iptal etti. Gerekçede, maluliyet oranı gibi uzlaşma anında tespit edilemeyen zararlar bakımından mutlak yasağın mahkemeye erişim hakkını ölçüsüz biçimde sınırladığı belirtildi.
• Yeni düzenleme: 14 Kasım 2024’te yürürlüğe giren değişiklikle hüküm yeniden yazıldı. Artık uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar yasağın dışındadır.
• Pratik sonuç: Tedavi süren veya iş gücü kaybı oranı belirlenmemiş dosyalarda uzlaşma, sonradan ortaya çıkan zararlar için dava hakkını ortadan kaldırmaz.

• Tutanak şerhi: Tedavinin sürdüğünü ve maluliyet oranının henüz belirlenmediğini tutanağa geçirin.
• Saklı haklar: Uzlaşma anında tespit edilemeyen zararlara ilişkin haklarınızın saklı olduğunu yazdırın.
• Edim: Uzlaşma edimi para ödemesi olabilir. Edim def’aten yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
• Taksitli edim: Edimin ileri tarihe bırakılması veya taksite bağlanması hâlinde kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.
• İcra yolu: Şüpheli edimi yerine getirmezse uzlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır ve icra takibine konulabilir.
• Tek şans: Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez.
• Ayrıntılar: Süreç ve sonuçları için uzlaştırma nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Mağdurun Ceza Dosyasındaki Hakları

Bu haklar kanunda açıkça sayılmıştır ve rakip içeriklerin çoğunda yer almaz. Dayanak Ceza Muhakemesi Kanunu‘dur.

• Soruşturma evresinde: Delillerin toplanmasını isteme, savcıdan belge örneği isteme, vekili aracılığıyla dosyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz.
• Ücretsiz avukat: Vekili bulunmayan mağdur, kanunda sayılan suçlar ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Kadına karşı işlenen kasten yaralama bu kapsamdadır.
• İstem aranmayan hâl: Mağdur on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ise ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl ise ve vekili yoksa istem aranmaksızın avukat görevlendirilir.
• Kovuşturma evresinde: Duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, belge örneği isteme, tanıkların davetini isteme.
• Katılmanın değeri: Katılan, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir. Katılmayan mağdur beraat kararına tek başına itiraz edemez.
• Katılma zamanı: İlk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında, hüküm verilinceye kadar. Kanun yolu aşamasında katılma istenemez.
• Yol gideri: Dosyanın nakli veya adli muayene nedeniyle yerleşim yeri dışına yapılan yolculuk, konaklama ve iaşe giderleri Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

Mağdur haklarının tamamı için ceza davasında mağdur ve şikayetçi hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Emsal Karar

Ceza dosyasının tazminat davasına etkisini gösteren karar şudur.

Tazminat Davası

Darp edildim ne yapmalıyım sorusu çoğu kez tazminatla birlikte sorulur. Ceza mahkemesi mağdur lehine tazminata hükmedemez. Tazminat ayrı bir hukuk davasının konusudur. Dayanak Türk Borçlar Kanunu‘dur.

• Maddi tazminat kalemleri: Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.
• Manevi tazminat: Hâkim, bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerini gözeterek uygun bir miktara karar verebilir.
• Ağır zararda yakınlar: Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınlara da manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir.
• Görevli mahkeme: Asliye hukuk mahkemesi.
• Yetki: Fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer, zarar görenin yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesi.
• Arabuluculuk: Haksız fiile dayanan tazminat davası kural olarak dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.
• Zamanaşımı: Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden iki yıl, fiilden on yıl. Fiil daha uzun ceza zamanaşımı öngören bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır.
• Tarife yoktur. İnternette dolaşan darp tazminat tarifeleri bağlayıcı değildir. Ayrıntılar için ceza davasında tazminat istenir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Aile İçi Darp: İki Ayrı Yol

Aile içi şiddette ceza süreci tek başına yeterli olmayabilir. Koruma yolu ayrıca işletilir.

• Birinci yol: Ceza şikayeti. Eşe veya boşandığı eşe karşı yaralama resen soruşturulur ve ceza yarı oranında artırılır.
• İkinci yol: 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararı.
• Başvuru yerleri: Mülki amir, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, kolluk, Cumhuriyet başsavcılığı veya aile mahkemesi.
• Delil şartı: Tedbir kararı için delil veya belge aranmaz.
• Gecikmesinde sakınca: Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de tedbir alabilir.
• İki yol birbirinin yerine geçmez: Tedbir kararı ceza şikayetinin yerine geçmez. İkisi ayrı yollardır ve birlikte yürütülür.
• Ayrıntılar: 6284 koruma kararı yazımız süreci adım adım anlatır.

En Sık Yapılan Yedi Hata

Darp edildim ne yapmalıyım diye araştıran kişilerin en çok düştüğü hatalar şunlardır.

• Rapor almayı ertelemek. Bulgular günler içinde silinir ve o olay için rapor düzenlenemez.
• Altı aylık süreyi rapor tarihinden saymak. Süre, fiili ve faili öğrenme gününden başlar.
• Eşe karşı darpta şikayetten vazgeçmenin dosyayı kapatacağını sanmak. Bu hâl resen soruşturulur.
• Vazgeçme metnini okumadan imzalamak. Şahsi haklardan vazgeçme ifadesi tazminat yolunu kapatır.
• Uzlaşmayı tedavi sürerken şerh koymadan kabul etmek. Sonradan çıkan zararlar için şerh önemlidir.
• Katılma talebinde bulunmamak. Katılmayan mağdur kararlara tek başına itiraz edemez.
• Eksik raporu kabul etmek. Adli Tıp zinciri ve itiraz yolu açıktır.

Suçun ceza boyutu ve nitelikli hâlleri için kasten yaralama suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Özet: Darp Edildim Ne Yapmalıyım?

• Aynı gün adli rapor alın, bulgular günler içinde kaybolur.
• Raporun geçerlilik süresi yoktur, ancak muayenenin biyolojik penceresi vardır.
• Yüzde sabit iz en az altı ay, konuşmada sürekli zorluk en az on sekiz ay sonra değerlendirilir.
• Hafif yaralamada şikayet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
• Eş, üstsoy, altsoy, kardeş ve silah hâllerinde şikayet aranmaz.
• Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıklanırsa hukuk davası yolu kapanır.
• Uzlaşma anında tespit edilemeyen zararlar için dava hakkı saklıdır.
• Kadına karşı kasten yaralamada mağdurun barodan ücretsiz avukat isteme hakkı bulunur.
• Tazminat için asliye hukuk mahkemesinde ayrı dava açılır.