Savcılığa ifadeye çağrılmak, hakkınızda bir soruşturma yürütüldüğünü gösterir. Şüpheli olarak çağrıldıysanız suçlamayı öğrenme, susma ve avukat isteme hakkınız vardır. Davetiyeye rağmen gitmezseniz zorla getirme kararı çıkarılabilir. En güvenli yol, dosyayı bir avukatla inceledikten sonra ifade vermektir (CMK m.145-148).
Posta kutusundan sarı bir zarf çıkar. Üzerinde Cumhuriyet Başsavcılığı yazar. İçindeki kâğıtta bir tarih ve tek cümle vardır: “İfadeniz alınmak üzere hazır bulunmanız gerekir.” İnsan o an ne yapacağını bilemez. Bu rehber, savcılığa ifadeye çağrılmak durumunda atılacak adımları sırasıyla anlatır. Amaç, ifade odasına hazırlıklı girmenizdir.
İçindekiler
Savcılık Neden İfadeye Çağırır?
Savcı bir suç şüphesini öğrendiğinde soruşturma başlatır. Şikâyet, ihbar veya kolluk tutanağı bu süreci başlatabilir. Savcı, olayı aydınlatmak için ilgili kişileri dinler. Çağrı kural olarak yazılı davetiyeyle yapılır. Davetiyede çağrılma nedeni ve gelinmezse zorla getirileceği yazar (CMK m.145).
Çağrı karakoldan da gelebilir. Kolluk, savcının talimatıyla ifade alır. Hukuki sonuç bakımından ikisi arasında önemli bir fark vardır. Aynı olay için ikinci ifadeyi yalnızca savcı alabilir (CMK m.148/5).
Hayır. İfadeyi kolluk veya savcı alır. Sorguyu ise hâkim veya mahkeme yapar. Tutuklama talebiyle hâkimliğe sevk edilirseniz orada yapılan işlem sorgudur.
Şüpheli mi, Tanık mı? Sıfatınızı Öğrenin
İlk yapılacak iş, hangi sıfatla çağrıldığınızı öğrenmektir. Haklarınız ve yükümlülükleriniz buna göre değişir. Davetiyede sıfat yazmıyorsa savcılık kalemine sorabilirsiniz.
| Sıfat | Susma Hakkı | Doğruyu Söyleme Yükümü | Gelmezse |
|---|---|---|---|
| Şüpheli | Var | Yok, yemin etmez | Zorla getirilebilir |
| Tanık | Yok, yalnızca çekinme hâlleri var | Var, yemin eder | Zorla getirilebilir |
| Müşteki (şikâyetçi) | Beyanda bulunmayabilir | Var | Zorla getirilebilir |
| Bilgi sahibi | Kanunda ayrı bir sıfat değildir | Duruma göre değişir | Davetiye yoksa zorlanamaz |
“Bilgi almak için çağırıyoruz” denirse dikkatli olun. Bu sıfatla başlayan görüşme, sorular ilerledikçe şüpheli ifadesine dönüşebilir. Sorular size bir suç yüklemeye başladıysa durun. Şüpheli haklarınızın hatırlatılmasını ve avukat çağrılmasını isteyin.
Savcılığa İfadeye Gitmezsem Ne Olur?
Davetiyeye rağmen gelmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Kolluk kişiyi evinden veya iş yerinden alır. Kişi en geç 24 saat içinde savcının önüne çıkarılır (CMK m.146). Bu süreç gözaltına benzer şekilde işler. Ayrıntılar için gözaltına alınan kişinin hakları ve gözaltı süresi yazımıza bakabilirsiniz.
- Davetiye tebliğ edildiyse: Gitmemek zorla getirme kararına yol açar.
- Adresinizde bulunamadıysanız: Savcı yakalama emri isteyebilir (CMK m.98).
- Yalnızca telefonla arandıysanız: Bu resmî çağrı sayılmaz. Yine de dosyayı öğrenip kendiniz gitmeniz daha doğrudur.
- Mazeretiniz varsa: İfade gününden önce belgeli bir erteleme dilekçesi verin.
Çağrıya uyan kişi kaçma şüphesi uyandırmaz. Bu durum, tutuklama veya adli kontrol değerlendirmesinde lehinize bir olgudur.
Şüphelinin İfadedeki Hakları Nelerdir?
İfade başlamadan önce haklarınız size okunmak zorundadır. Bu haklar Ceza Muhakemesi Kanunu m.147’de sayılmıştır. Hakların hatırlatıldığı tutanağa yazılır.
- Suçlamayı öğrenmeHangi olay ve hangi suç nedeniyle çağrıldığınız açıkça söylenir.
- Avukat yardımıAvukatınızı seçebilirsiniz. Seçemezseniz baro ücretsiz avukat görevlendirir.
- SusmaSuçlama hakkında açıklama yapmamak kanuni hakkınızdır.
- Lehe delil istemeSizi aklayacak delillerin toplanmasını talep edebilirsiniz.
- Yakınlara haberYakalanarak getirildiyseniz bir yakınınıza haber verilir.
- Yasak yöntemlere karşı korunmaTehdit, aldatma, yorma ve vaatle alınan ifade delil olamaz.
Kimlik sorularına doğru cevap vermek zorunludur. Susma hakkı kimlik bilgilerini kapsamaz.
İfadeden Önce Yapılması Gerekenler
İyi bir ifade, odaya girmeden önce hazırlanır. Aşağıdaki sıra işinizi kolaylaştırır:
- Dosyayı öğreninSoruşturma numarasını ve suçlamayı not edin. Avukat dosyayı inceleyip örnek alabilir.
- Olayı yazınTarihleri, yerleri ve kişileri kendi notlarınızla sıraya koyun.
- Belgeleri toplayınMesaj, dekont, sözleşme, kamera kaydı gibi delilleri hazırlayın.
- Tanıkları belirleyinLehinize bilgi verebilecek kişilerin adını ve iletişim bilgisini yazın.
- Avukatla görüşünHangi sorulara cevap vereceğinizi ve nerede susacağınızı birlikte planlayın.
- Kimliğinizi alınİfade günü kimlik belgeniz ve davetiye yanınızda olsun.
Soruşturmanın genel işleyişini Bursa ceza avukatı rehberi yazımızda bulabilirsiniz.
İfade, dosyanın en kritik aşamasıdır. Odaya girmeden önce dosyanızı bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Danışmanlık ücretlidir. Ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Şüpheli Olarak İfade Verirken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Kısa ve net konuşun. Yalnızca sorulan soruya cevap verin. Sorulmayan konuları anlatmayın.
- Tahmin yürütmeyin. Hatırlamadığınız bir şeyi “hatırlamıyorum” diye ifade edin.
- Başkasını suçlarken dikkatli olun. Dayanaksız suçlama iftira soruşturmasına yol açabilir.
- Sakin kalın. Öfkeyle söylenen bir cümle tutanağa aynen geçer.
- Delillerinizi sunun. Belgeleri ifade sırasında verin ve tutanağa yazdırın.
- Tutanağı okuyun. Her sayfayı okuyun. Eksik veya yanlış cümleleri düzelttirin.
- Boş kâğıda imza atmayın. Yalnızca okuduğunuz ve doğru bulduğunuz tutanağı imzalayın.
Kollukta avukat olmadan verilen ifade, hâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Bu kural savcılık ifadesi için geçerli değildir. Savcıya verdiğiniz ifade avukatsız olsa da delil değeri taşır.
Susma Hakkı Nasıl Kullanılır?
Susma hakkı ya hep ya hiç değildir. Üç farklı şekilde kullanılabilir:
- Tam susma: Suçlamayla ilgili hiçbir soruya cevap vermezsiniz.
- Kısmi susma: Bazı sorulara cevap verir, bazılarında susarsınız.
- Erteleyerek susma: Dosyayı inceledikten sonra ifade vermek istediğinizi bildirirsiniz.
Hangi yolun doğru olduğu dosyaya göre değişir. Delil durumu belirsizse susmak genellikle daha güvenlidir. Lehinize güçlü deliller varsa açıklama yapmak süreci kısaltabilir. Bu kararı avukatınızla birlikte verin.
İfade Sırasında Uzlaşma, Ön Ödeme ve Seri Muhakeme Teklifi
Bazı suçlarda dosya dava açılmadan kapanabilir. Savcılık bu teklifleri çoğu zaman ifade aşamasında sunar:
- Uzlaşma: Mağdurla anlaşırsanız dosya takipsizlikle kapanır. Teklife 7 gün içinde cevap vermelisiniz. Cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız.
- Ön ödeme: Belirlenen parayı öderseniz dava açılmaz (TCK m.75).
- Seri muhakeme: Kabul ederseniz ceza indirimli olarak belirlenir ve dosya hızla sonuçlanır. Bu usulde avukat zorunludur (CMK m.250).
Bu teklifleri kabul etmek suçu kabul anlamına gelebilir veya ileride başka sonuçlar doğurabilir. İmzalamadan önce sonuçlarını mutlaka öğrenin.
İfadeden Sonra Ne Olur?
İfade bittikten sonra beş ihtimal vardır:
- Serbest bırakılma: En sık görülen sonuçtur. Soruşturma arka planda devam eder.
- Adli kontrol talebi: Savcı imza veya yurt dışı yasağı için hâkimliğe başvurabilir.
- Tutuklama talebi: Kuvvetli şüphe ve tutuklama nedeni varsa hâkimliğe sevk edilirsiniz.
- Takipsizlik kararı: Yeterli delil yoksa dosya kapanır (CMK m.172).
- İddianame: Yeterli şüphe varsa dava açılır (CMK m.170).
Dosyanızı UYAP Vatandaş Portalı üzerinden takip edebilirsiniz. Gizlilik kararı bulunan dosyalar burada görünmez. Uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlamalarda süreç daha sıkı işler. Bu konuda TCK 188 uyuşturucu ticareti suçu yazımız yol gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Savcılığa ifadeye gitmezsem ne olur?
Usulüne uygun davetiyeye rağmen gitmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı çıkarılabilir. Kolluk kişiyi alır ve en geç 24 saat içinde savcının önüne çıkarır. Kişiye hiç ulaşılamıyorsa yakalama emri de düzenlenebilir (CMK m.146, m.98).
Polis telefonla aradı, gitmek zorunda mıyım?
Telefonla yapılan çağrı resmî davetiye yerine geçmez. Yalnızca telefona uymamak tek başına zorla getirme sebebi sayılmaz. Yine de çağrıyı yok saymayın. Hangi dosya için arandığınızı öğrenin ve bir avukatla birlikte uygun bir gün belirleyin.
İfade verirken avukat zorunlu mu?
Her şüpheli avukat isteyebilir. Şüpheli 18 yaşından küçükse veya suçun alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiriyorsa avukat zorunludur. Diğer hâllerde zorunlu değildir, ancak avukatsız ifade vermek ciddi risk taşır.
Susma hakkımı kullanırsam aleyhime olur mu?
Hayır. Susma hakkı CMK m.147 ile güvence altındadır. Susmak suçu kabul anlamına gelmez ve tek başına aleyhe delil sayılamaz. Dosyayı görmeden konuşmak yerine susmak çoğu zaman daha güvenlidir.
İfadeye gidince tutuklanır mıyım?
İfade vermek tutuklanma anlamına gelmez. Dosyaların büyük bölümünde kişi ifadesinden sonra serbest bırakılır. Savcı gerek görürse adli kontrol veya tutuklama talebiyle kişiyi sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir. Kararı hâkim verir.
İfade tarihini erteleyebilir miyim?
Evet. Geçerli bir mazeretiniz varsa savcılığa yazılı dilekçe verebilirsiniz. Sağlık sorunu, şehir dışında olmak veya avukatın o gün başka duruşmasının bulunması mazeret olarak kabul edilebilir. Dilekçeyi belgesiyle birlikte ifade gününden önce sunun.
Başka şehirdeyim, bulunduğum yerde ifade verebilir miyim?
Çoğu zaman evet. Dosyanın bulunduğu savcılık, sizin bulunduğunuz yer savcılığına talimat yazabilir. İfadeniz orada alınır. Bunun için dosya savcılığına kısa bir dilekçeyle başvurmak yeterlidir.
İfade tutanağını imzalamak zorunda mıyım?
Hayır. Tutanağı önce dikkatle okuyun. Söylemediğiniz bir cümle varsa düzeltilmesini isteyin. Düzeltilmezse imzadan kaçınabilirsiniz. Bu durumda imzalamama nedeniniz tutanağa yazılır.
Verdiğim ifadeyi sonradan değiştirebilir miyim?
Ek ifade verebilir veya mahkemede farklı beyanda bulunabilirsiniz. Ancak ifadeler arasındaki çelişki mahkemece değerlendirilir. Bu yüzden ilk ifade çok önemlidir. Emin olmadığınız konuda tahmin yürütmeyin.
Hakkımda soruşturma olduğunu e-Devlet’ten görebilir miyim?
UYAP Vatandaş Portalı ve e-Devlet üzerinden dosyalarınızı sorgulayabilirsiniz. Ancak her soruşturma burada görünmez. Gizlilik kararı verilen dosyalar ekrana yansımaz. Kesin bilgi için avukatınızın savcılıktan sorgu yapması gerekir.
İfade vermek sicile işler mi?
Hayır. İfade vermek veya şüpheli sıfatı taşımak adli sicile işlenmez. Sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet kararları yazılır. Soruşturma takipsizlikle biterse sabıka kaydı oluşmaz.
İfadeden kaç gün sonra dava açılır?
Kanunda belirli bir süre yoktur. Savcı delilleri topladıktan sonra karar verir. Yeterli şüphe yoksa takipsizlik kararı çıkar. Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir. Bu süre dosyaya göre haftalar veya aylar alabilir.
Özet: Savcılığa İfadeye Çağrılmak Durumunda Yol Haritası
- Sıfatınızı ve suçlamayı öğrenin.
- Davetiyeyi yok saymayın, mazeretiniz varsa dilekçe verin.
- İfadeden önce dosyayı bir avukata inceletin.
- Susma hakkınızı gerektiğinde çekinmeden kullanın.
- Tutanağı okumadan imzalamayın.
- Uzlaşma ve benzeri teklifleri sonuçlarını öğrenmeden kabul etmeyin.
Savcılığa ifadeye çağrılmak sizi tedirgin ettiyse sorularınızı büromuza iletebilirsiniz. Dosyanızı inceleyip ifade öncesi yol haritanızı birlikte belirleyelim.
Danışmanlık ücretlidir. Ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Mevzuat değişebilir, somut olayınız için bir avukata danışın.