Güveni kötüye kullanma suçunun cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (TCK m.155/1). Mal bir hizmet, meslek veya ticaret ilişkisi nedeniyle teslim edilmişse ceza 1 yıldan 7 yıla kadar hapistir. 25 Aralık 2025’ten itibaren suçun konusu motorlu taşıtsa ceza bir kat artırılır. Basit hâl şikâyete bağlıdır ve süre 6 aydır.
Bir araç kiralama firması, üç günlüğüne kiraya verdiği otomobilden iki haftadır haber alamaz. Başka bir şehirde bir esnaf, tahsilata gönderdiği çalışanına ulaşamaz. İki olayda da mal hırsızlıkla alınmamıştır. Güvenilerek teslim edilmiştir. Bu rehber, güveni kötüye kullanma suçu hakkında güncel kuralları anlatır.
İçindekiler
Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir?
Güveni kötüye kullanma, başkasına ait olup korumak veya belirli bir şekilde kullanmak üzere teslim alınan mal üzerinde, teslim amacı dışında tasarrufta bulunmaktır. Teslim alındığını inkâr etmek de aynı suçu oluşturur. Suç Türk Ceza Kanunu m.155’te düzenlenmiştir.
- Mal başkasına ait olmalıSuçun konusu taşınır veya taşınmaz mal olabilir.
- Teslim rızayla yapılmalıMal sahibi malı kendi isteğiyle teslim etmiş olmalıdır.
- Teslimin bir amacı olmalıMal saklamak, tamir etmek, kullanmak veya satmak gibi belirli bir amaçla verilmelidir.
- Amaç dışı tasarrufFail malı satar, rehin verir, tüketir ya da geri vermeyi reddeder.
- Yarar sağlamaFail kendisine veya başkasına yarar sağlamalıdır.
- KastSuç kasten işlenir. Unutkanlık veya ihmal suç oluşturmaz.
Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası
Basit hâlde ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Hapis ve para cezası birlikte verilir, biri diğerinin yerine geçmez.
| Hâl | Ceza | Şikâyet | Uzlaşma |
|---|---|---|---|
| Basit hâl (TCK 155/1) | 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para | Gerekir, süre 6 ay | Var |
| Hizmet, meslek veya ticaret ilişkisi nedeniyle (155/2) | 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve adli para | Aranmaz | Var |
| Suçun konusunun motorlu taşıt olması (155/3) | Ceza bir kat artırılır | Fıkraya göre değişir | Yok |
25 Aralık 2025’te maddeye yeni bir fıkra eklendi. Suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa ceza bir kat artırılıyor. Diğer fıkraların cezaları değişmedi. Bu tarihten önceki fiillere yeni fıkra uygulanmaz.
Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma
Mal, bir meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi gereği teslim edilmişse ceza ağırlaşır. Başkasının mallarını yönetme yetkisi de bu kapsamdadır. Kanun, bu ilişkilerdeki özel güveni ayrıca korur.
- Tahsil ettiği parayı işverene teslim etmeyen satış temsilcisi.
- Tamire bırakılan eşyayı satan veya kendisi kullanan usta.
- Satılmak üzere bırakılan aracı satıp bedelini vermeyen galerici.
- Aidatları kendi hesabına geçiren site yöneticisi.
- Müşterinin emanet ettiği altını bozduran kuyumcu.
- Şirket malını kendi işinde kullanan yönetici.
Bu hâlde şikâyet aranmaz. Mağdur şikâyetinden vazgeçse bile dava devam eder.
Kiralık Araç ve Motorlu Taşıtlarda Güveni Kötüye Kullanma
Araç kiralama dosyaları bu suçun en yaygın örneğidir. Kiralanan aracın iade edilmemesi, satılması veya parçalanması suçu oluşturur.
- Yeni artırım: 25 Aralık 2025’ten sonraki fiillerde ceza bir kat artırılır.
- Basit hâlde: Ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapse çıkar.
- Hizmet ilişkisinde: Ceza 2 yıldan 14 yıla kadar hapse çıkar.
- Uzlaşma: Motorlu taşıt fıkrası uzlaşma kapsamı dışındadır.
- Gecikme: Aracı birkaç gün geç getirmek tek başına suç değildir. İade etmeme kastı aranır.
Kiralama sözleşmesi, teslim tutanağı, araç takip kayıtları ve ihtarname bu dosyalarda temel delillerdir.
Olayın suç mu yoksa alacak meselesi mi olduğu ilk adımı belirler. Şikâyet süresi dolmadan dosyanızı bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Danışmanlık ücretlidir. Ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Borç mu, Suç mu? Sınır Nerede?
Her ödenmeyen alacak suç değildir. Savcılıkların en sık verdiği takipsizlik gerekçesi, olayın hukuki ihtilaf olmasıdır.
- Ödünç para: Paranın mülkiyeti borçluya geçer. Ödenmemesi suç değil, alacak meselesidir.
- Emanet para: Belirli bir yere yatırılmak veya saklanmak üzere verilen parayı harcamak suçtur.
- Ortaklık: Ortaklar arasındaki hesap anlaşmazlığı çoğunlukla hukuk mahkemesinin konusudur.
- Satış bedeli: Malı teslim alıp bedelini ödememek kural olarak borç ilişkisidir.
- Hapis hakkı: Ücretini alamayan ustanın eşyayı alıkoyması yasal bir hak olabilir.
Şikâyet Süresi ve Uzlaşma
- Şikâyet süresi: Basit hâlde 6 ay. Süre, fiilin ve failin öğrenilmesiyle başlar.
- Uzlaşma: Birinci ve ikinci fıkrada uygulanır. Teklife 7 gün içinde cevap verilir.
- Görevli mahkeme: Asliye ceza mahkemesi.
- Akrabalar: Yakın aile bireyleri arasında ceza verilmez veya şikâyet aranır.
- Zamanaşımı: Basit hâlde 8 yıl, hizmet nedeniyle işlenen hâlde 15 yıl.
Uzlaşma görüşmelerinin nasıl yürütüleceğini uzlaşmaya tabi suçlar ve uzlaşma süreci yazımızda anlattık.
Etkin Pişmanlık: Zararı Gidermek
Fail malı geri verir veya bedelini öderse ceza indirilir (TCK m.168):
- Dava açılmadan önce zarar giderilirse ceza üçte ikiye kadar indirilir.
- Dava açıldıktan sonra, hükümden önce giderilirse ceza yarıya kadar indirilir.
- Kısmi ödemede mağdurun rızası gerekir.
- Zararın giderilmesi HAGB kararının da ön şartıdır.
HAGB’nin şartlarını hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımızda bulabilirsiniz.
Mağdur ve Şüpheli İçin Yol Haritası
Mağdursanız
- Noter aracılığıyla iade ihtarnamesi gönderin. Bu belge kastın ispatını kolaylaştırır.
- Sözleşme, teslim tutanağı, dekont ve mesajları toplayın.
- 6 aylık şikâyet süresini kaçırmayın.
- Ceza şikâyetinin yanında icra takibi veya alacak davası açmayı değerlendirin.
Şüpheliyseniz
- Malı neden iade edemediğinizi gösteren belgeleri hazırlayın.
- Aranızdaki ilişkinin borç ilişkisi olduğunu gösteren yazışmaları sunun.
- Karşı alacağınız varsa takas veya hapis hakkı savunmasını değerlendirin.
- Zararı erken gidermek cezayı ciddi şekilde azaltır.
İfade öncesi hazırlık için savcılığa ifadeye çağrılmak yazımızı okuyun.
Güveni Kötüye Kullanmanın Benzer Suçlardan Farkı
- Hırsızlık: Mal rıza olmadan alınır. Ayrıntılar hırsızlık suçu ve cezası yazımızdadır.
- Dolandırıcılık: Mal hileyle teslim alınır, kast baştan vardır. Bkz. nitelikli dolandırıcılık suçu.
- Zimmet: Fail kamu görevlisidir ve mal görevi nedeniyle kendisine verilmiştir.
- Kullanma hırsızlığı: Mal geçici olarak kullanılıp geri bırakılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Güveni kötüye kullanma suçu nedir?
Size korumanız veya belirli bir şekilde kullanmanız için teslim edilen malı kendi malınız gibi kullanmak, satmak, rehin vermek ya da teslim aldığınızı inkâr etmektir. Eski adıyla emniyeti suistimal suçudur.
Güveni kötüye kullanmanın cezası kaç yıl?
Basit hâlde ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Mal bir meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi nedeniyle teslim edilmişse ceza 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
Güveni kötüye kullanma şikâyete bağlı mı?
Basit hâl şikâyete bağlıdır ve süre 6 aydır. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma şikâyete bağlı değildir. Savcılık bu hâli kendiliğinden soruşturur.
Güveni kötüye kullanma uzlaşmaya tabi mi?
Suçun birinci ve ikinci fıkraları uzlaşmaya tabidir. Motorlu taşıtlara ilişkin yeni üçüncü fıkra uzlaşma kapsamı dışında bırakılmıştır. Uzlaşma sağlanırsa dosya kapanır.
Kiralık aracı geri getirmemek hangi suç?
Kiralanan aracı süresi dolduğu hâlde iade etmemek, satmak veya izini kaybettirmek güveni kötüye kullanma suçudur. 25 Aralık 2025’ten sonra işlenen fiillerde, suçun konusu motorlu taşıt olduğu için ceza bir kat artırılır.
Borç verdiğim para ödenmezse suç olur mu?
Kural olarak hayır. Ödünç verilen paranın mülkiyeti borçluya geçer. Ödenmemesi hukuki bir alacak meselesidir ve icra yoluyla takip edilir. Para belirli bir işte kullanılmak üzere emanet edilmişse durum farklıdır.
Dolandırıcılıktan farkı nedir?
Dolandırıcılıkta fail malı baştan hileyle ele geçirir. Güveni kötüye kullanmada mal hukuka uygun şekilde teslim alınır, kötü niyet sonradan ortaya çıkar. Hırsızlıkta ise mal rıza olmadan alınır.
Zararı ödersem ceza düşer mi?
Ceza tamamen düşmez ama önemli ölçüde iner. Zarar dava açılmadan önce giderilirse ceza üçte ikiye kadar, dava sırasında giderilirse yarıya kadar indirilir. Basit hâlde mağdur şikâyetinden vazgeçerse dava düşer.
Hapis yatılır mı, HAGB olur mu?
Basit hâlde ceza çoğunlukla 2 yılın altında kalır. Bu durumda HAGB veya erteleme mümkündür. Hizmet nedeniyle işlenen hâlde ceza daha yüksektir. Zararın giderilmesi bu imkânların önünü açar.
Güveni kötüye kullanmada zamanaşımı kaç yıl?
Dava zamanaşımı basit hâlde 8 yıl, hizmet nedeniyle işlenen hâlde 15 yıldır.
Çalışanın tahsilatı teslim etmemesi suç mu?
Evet. Şirket adına tahsil ettiği parayı işverene vermeyen çalışan, hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlemiş olur. Bu hâl şikâyete bağlı değildir ve cezası 1 yıldan 7 yıla kadar hapistir.
Suç sicile işler mi, memuriyete engel mi?
Mahkûmiyet kesinleşirse sicile işlenir. Güveni kötüye kullanma, memuriyete engel olan suçlar arasında sayılmıştır. HAGB kararı ise mahkûmiyet sayılmaz ve sicile işlenmez.
Özet: Güveni Kötüye Kullanma Suçu
- Basit hâlde ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
- Hizmet nedeniyle işlenirse ceza 1 yıldan 7 yıla kadardır.
- Motorlu taşıtlarda ceza bir kat artırılır.
- Basit hâl şikâyete bağlıdır, süre 6 aydır.
- Ödünç paranın ödenmemesi kural olarak suç değildir.
- Zararın giderilmesi cezayı üçte ikiye kadar indirir.
Güveni kötüye kullanma suçu hakkındaki sorularınızı büromuza iletebilirsiniz. Belgelerinizi inceleyip şikâyet veya savunma yolunu birlikte belirleyelim.
Danışmanlık ücretlidir. Ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Mevzuat değişebilir, somut olayınız için bir avukata danışın.